ศูนย์ศึกษาวิธีการฟื้นฟูที่ดินเสื่อมโทรม
เขาชะงุ้ม อันเนื่องมาจากพระราชดำริ


พระราชดำร
**************************************************
วันที่ 12  กันยายน 2528 ได้พระราชทานพระบรมราโชบายเกี่ยวกับโครงการ 
ณ พระตำหนักทักษิณราชนิเวศ์   จังหวัดนราธิวาช  ดังนี้
บริเวณที่ดินดี  เนื้อที่ประมาณ 50 ไร่ ทางด้านทิศใต้ของพื้นที่ให้
ปลูกพืชเศรษฐกิจ เช่น พืชไร่ ให้เป็นการสาธิตตัวอย่างการปลูกพืชแก่ราษฎร


ความเป็นมา
                   โครงการศึกษาวิธีการฟื้นฟูที่ดินเสื่อมโทรมเขาชะงุ้ม  อันเนื่องมาจากพระราชดำริเป็นโครงการที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ได้จัดขึ้นเพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ในวโรกาสพระชนมายุครบ 60 พรรษา และพระราชพิธีมังคลาภิเษก
สำหรับพื้นที่ของโครงการฯ นั้น พลตำรวจตรีทักษ์  ปัทมสิงห์ ณ อยุธยา ได้น้อมเกล้าถวายที่ดินบริเวณตำบลเขาชะงุ้ม อำเภอโพธาราม
จังหวัดราชบุรี เนื้อที่ประมาณ 694 ไร่ 2 งาน 38 ตารางวา ซึ่งเดิมเป็นฟาร์มปศุสัตว์ ที่ดินถูกชะล้างพังทลาย และความทราบถึงพระองค์
ท่าน ในวันที่ 4 มกราคม 2528 ได้พระราชทานพระราชกระแสกับหม่อมเจ้าจักรพันธ์เพ็ญศิริ จักรพันธ์ ซึ่งมีความกราบบังคมทูลเกี่ยวกับ
โครงการศึกษาวิธีการฟื้นฟูที่ดินเสื่อมโทรมเขาชะงุ้ม พระองค์ท่านได้พระราชทานกระแสดังนี้
                    1. ให้ใช้ชื่อโครงการฯ ตามที่เสนอไปคือ โครงการศึกษาวิธีการฟื้นฟูที่ดินเสื่อมโทรมเขาชะงุ้ม อันเนื่องมาจากพระราชดำริ
                    2. แนวทางการฟื้นฟูให้พัฒนาแหล่งน้ำเป็นที่ปลูกไม้ยืนต้นให้มีความชุ่มชื่น สวยงามตามธรรมชาติ
ิ                    3. การศึกษาปรับปรุงบริเวณที่ดินเสื่อมโทรมอย่างหนัก  โดยวิธีการเสริมสร้างแหล่งน้ำปรับปรุงบ่อดิน  แก้ไขปัญหาดินลูกรัง
                        และจัดระดับให้เหมาะสมเพื่อให้มีน้ำใช้
                    ต่อมา นายสี วรรณเทวี ได้น้อมเกล้าถวายที่ดินเพิ่มเติมอีกจำนวน 63 ไร่ 1 งาน 3 ตารางวา ซึ่งอยู่ติดกับพื้นที่โครงการวิธีการ
ฟื้นฟูที่ดินเสื่อมโทรมเขาชะงุ้มทางทิศเหนือ ให้กับมูลนิธิชัยพัฒนา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ได้มีพระราชกระแสกับนายสุเมธ
ตันติเวชกุล  เลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา ให้พัฒนาที่ดินแปลงดังกล่าวเป็น 3 ส่วน คือ ให้ฟื้นฟูสภาพป่า ดำเนินการพัฒนา และปล่อยไว้
ในสภาพเดิม
                    นอกจากนี้ยังมีพื้นที่อีกส่วนหนึ่งที่ติดอยู่กับพื้นที่โครงการซึ่งมูลนิธิชัยพัฒนาจัดซื้อเพิ่มเติมมีจำนวน 91 ไร่  81 ตารางวา ดังนั้น
ในขณะนี้พื้นที่โครงการมีจำนวนรวมทั้งสิ้น 849 ไร่ 3 งาน 22 ตารางวา

งานส่งเสริมการเกษตร ปี 2551
สำนักงานเกษตรอำเภอโพธาราม  จังหวัดราชบุรี

                    แผนผังการปลูกพืช

แปลงที่ 1
พืชไร่
พืชบำรุงดิน
9 ไร่

แปลงที่ 2
ไม้ผล 8 ไร่
พืชบำรุงดิน
พืชสมุนไพร


แปลงที่ 3
พืชไร่
พืชบำรุงดิน
7 ไร่
แปลงที่ 4
5 ไร่

ไม้ผล
พืชบำรุงดิน
ผักพื้นเมือง



พืชไร่
พืชบำรุงดิน
6 ไร่
ยางนา

                     วัตถุประสงค์
                             1.  ปลูกพืชเศรษฐกิจที่เหมาะสมกับสภาพื้นที่
                             2.  ปรับปรุงดินให้มีความอุดมสมบูรณ์ขึ้น
                             3.  สาธิตตัวอย่างเศรษฐกิจพอเพียง
                    
                     แปลงที่ 1 พืชไร่  พื้นที่ 9 ไร่ 
                             1.  ปลูกพืชบำรุงดินด้วยปอเทืองและไถกลบ
                             2.  ทดสอบปลูกข้าวโพดหวาน
ทดสอบการปลูกข้าวโพดหวานพันธุ์ลูกผสม

                     ประวัติการฟื้นฟูที่ดิน
                             1. ปลูกถั่วเขียวผิวมันและไถกลบ
                             2. ปลูกปอเทืองและไถกลบ
                             3. ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์
                     ปัญหาที่พบ
                             ฝนตกหน้าดินแน่น ทำให้ต้นข้าวโพดโตขึ้นไม่ได้ดี ต้องปลูกซ่อมและต้นไม่สมบูรณ์
์                    
                     แปลงที่ 2  ไม้ผล  พื้นที่ 13 ไร่
ไม้ผลยืนแห้งตายจากสภาพแห้งแล้งและดินที่เก็บน้ำได้น้อย
ระบบรากไม่ดีแต่ลำต้นไม่มีแมลงและโรคเข้าทำลาย

                                                                                                        ทดสอบการปลูกพืช
กระชาย
บวบ
ถั่วฝักยาว
กระเจี๊ยบเขียว
ผักหวานป่า
มะระตุ้งติ้ง
ถั่วคาโลโปโคเนียม
กระชาย

                     ประวัติการฟื้นฟูที่ดิน
                         1. ข้าวฟ่างไถกลบ
                         2. ถั่วเขียวผิวมันไถกลบ
                         3. ถั่วลาย
                         4. ถั่วคาโลโปโคเนียม
                         5. วัชพืชตัดไถกลบ
                         6. ใบและกิ่งไม้ผลไถกลบ
                         7. ปลูกแฝกเพื่อระเบิดดินดาน

                     แปลงที่ 3 พืชไร่ พื้นที่ 13 ไร่
ปลูกปอเทืองและไถกลบ
ข้าวโพดหวาน
            ทดสอบการปลูกข้าวโพดลูกผสมในแปลงไม้ผลและแปลงพืชไร่ โดยไม่ใส่ปุ๋ยเคมีและปู้๋ยคอก
อายุพืชเท่ากัน  แต่การเจริญเติบโตไม่เท่ากัน   ผลเกิดจากการคืนตัวของดินที่ได้จากการฟื้นฟูที่ดิน
ไม่เท่ากัน

                      การเก็บตัวอย่างดินเพื่อส่งตรวจวิเคราะห์


                      ผลการวิเคราะห์ตัวอย่างดิน
                         แปลงที่  1   พืชไร่

ผลการวิเคราะ์ห์ดิน
ต่ำ่มาก
ต่ำ
ปานกลาง
สูง
สูงมาก
สูงเกินไป
อินทรีย์วัตถุในดิน  0.75 เปอร์เซนต์            
ธาตุอาหารพืชฟอสฟอรัส  13  ppm            
ธาตุอาหารพืชโพแทสเซี่ยม  14  ppm            
ธาตุอาหารพืชแคลเซี่ยม 355  ppm            
ความเป็นกรดเป็นด่างของดิน   7.0
กลาง
ความเค็มของดิน  0.06  ms/cm
ปกติ

                         แปลงที่ 2   ไม้ผล

ผลการวิเคราะ์ห์ดิน
ต่ำ่มาก
ต่ำ
ปานกลาง
สูง
สูงมาก
สูงเกินไป
อินทรีย์วัตถุในดิน 1.00 เปอร์เซนต์            
ธาตุอาหารพืชฟอสฟอรัส  4  ppm            
ธาตุอาหารพืชโพแทสเซี่ยม  14  ppm            
ธาตุอาหารพืชแคลเซี่ยม  303  ppm            
ความเป็นกรดเป็นด่างของดิน  6.2
กรดเล็กน้อย
ความเค็มของดิน  0.04  ms/cm
ปกติ

                         แปลงที่ 3   พืชไร่

ผลการวิเคราะ์ห์ดิน
ต่ำ่มาก
ต่ำ
ปานกลาง
สูง
สูงมาก
สูงเกินไป
อินทรีย์วัตถุในดิน  0.84 เปอร์เซนต์            
ธาตุอาหารพืชฟอสฟอรัส  4   ppm            
ธาตุอาหารพืชโพแทสเซี่ยม  11  ppm            
ธาตุอาหารพืชแคลเซี่ยม 275  ppm            
ความเป็นกรดเป็นด่างของดิน  5.9
กรดเล็กน้อย
ความเค็มของดิน  0.04  ms/cm
ปกติ

                                                                                                               ข้อมูลโดย
                                                                                                    
                                                                                                    นางจิตรา   ลี้เลอเกียรติ
                                                                                                   เจ้าพนักงานการเกษตร 6
                                                                                            สำนักงานเกษตรอำเภอโพธาราม